fbpx

Borsa Nedir? Borsa İstanbul Hakkında Rehber

Borsa nedir borsa endeksi ve borsa İstanbul hakkında rehber

Borsa nedir? Borsa Endeksleri, Viop, Hisse senetleri ve Borsa İstanbul ile ilgili merak edilen tüm detayları bu yazımızda inceleyeceğiz.

Borsa, son 20 yıl içinde halk arasında yaygınlaşmaya başlayan bir kavram olmuştur. Kimisi borsa nasıl oynanır sorularını etrafına yöneltmiş kimisi ise falancanın borsada battığını yada çok büyük kazançlar elde ettiğini dile getirmiştir.

İletişim çağının gelişimi ile birlikte Borsa nedir? sorusu genişlemiş hisse senetlerini, Viop’u ve forex’i sorgular hale gelmiştir. Bu yazımızda Borsayı, Borsanın tarihi gelişimini, Borsa İstanbul’u ve Borsa Endekslerini detayları ile inceleyeceğiz. Yazımızı sonuna kadar okursanız sizler için gayet bilgilendirici olup, aklınıza takılan tüm soruların cevaplarını bulacağınızdan kuşkunuz olmasın.

Borsa Nedir?

Borsa nedir? en genel tanımı ile borsa pazar yeridir. Başta şirket payları ve diğer Menkul kıymetler olmak üzere bir çok finansal varlığın belirli kurallar çerçevesinde el değişimi işlemlerinin yapıldığı piyasadır.

Borsada hisse senetleri haricinde bir çok finansal varlık işlem görmektedir. Borsada işleme konu olan tüm ürünleri Borsa İstanbul’un resmi web sitesinden inceleyebilirsiniz.

Borsada hisse senedi ve menkul kıymetlerin fiyatları arz talep dengesine göre değişmektedir. Aktif bir piyasa olan borsanın likiditesi son derece yüksektir.

Borsanın Tarihsel Gelişimi

Borsa, tanımında bahsettiğimiz gibi pazar yeri olduğu için kökeni oldukça eskilere dayanmaktadır. Panayır ve kermesler tarihteki ilk borsa örnekleri olarak kabul edilmektedir.

Zaman içerisinde pazar yerlerinde kıymetli madenlerin alım satımı başlamıştır. Kıymetli madenlerin alım satımına aracıların girmesi ile beraber pazar genişlemiş ve ticari senetlerde alınır satılır hale gelmiştir.

Menkul kıymet alım satımının yapıldığı ilk piyasa Londra’da tespit edilmiştir. Kahvehanelerde menkul kıymet alım satımı yapılmış ve buralara giriş ücrete tabi tutulmuştur.

Hisse Senedi Nedir?

Hisse senedi, sahibine çeşitli hak ve yükümlülükler getiren şirketlerin ortaklarına pay sahipliğini belgelemek amacıyla verdikleri kıymetli evraklardır.

Hisse senetleri borsada alınıp satılmaktadır. Hisse senetleri ile ilgili daha detaylı bilgi edinmek için Hisse Senedi Nedir? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Borsa İstanbul

Eski adı İstanbul Menkul Kıymetler Borsası olan Borsa İstanbul 1985 yılında kurulmuştur. 2013 yılına geldiğimizde ise Anonim şirket kimliğine bürünerek ismi Borsa İstanbul olmuştur.

Borsa İstanbul’un ortaklık yapısında en büyük pay Türkiye Varlık Fonuna aittir. Bir yönetim kurulu Başkanı, bir Başkan vekili, bir Genel Müdür, biri Türkiye sermaye piyasaları birliğini temsilen ve 6 yönetim kurulu üyesi ile yönetilmektedir.

Borsa İstanbul güvenilir ve şeffaf bir piyasa oluşması için SPK mevzuatına uygun olarak Borsanın işleyişini sağlar. Yatırımcıların ihtiyaç veya tercihlerine göre bir çok ürün ve piyasayı bünyesinde barındırır.

Borsa İstanbul Bünyesindeki Piyasalar

Borsa İstanbul bünyesinde bir çok piyasa mevcuttur. Yatırımcı tercihlerine göre farklı yatırım araçlarına sahip her piyasanın kendine özgü yapısı ve kuralları vardır. Bu piyasaların başlıcalarını inceleyim o halde.

Pay Piyasası: Pay piyasası diğer adı ile hisse senedi piyasasıdır. Şirket hisselerinin ilk kez halka arz edildiği ve alım satımının gerçekleştiği piyasadır. Bu piyasada işlemler sürekli işlem, piyasa yapıcılı sürekli işlem ve tek fiyat yöntemleri ile yapılmaktadır.Halka arz üzerine daha detaylı bilgi edinmek için Halka arzı tüm detayları ile incelediğimiz yazıyı inceleyebilirsiniz.

Yazımızın ilerleyen kısımlarında hisse senedi piyasası endekslerine ayrıca başlık altında değineceğiz.

Borçlanma Araçları Piyasası: SPK Mevzuatında nitelikli yatırımcı olarak tanımlanan yatırımcılar tarafından işlem yapılan piyasadır. Borçlanma araçları piyasasında; kesin alım satım pazarı, repo-ters repo pazarları, nitelikli yatırımcıya ihraç pazarı ve uluslar arası tahvil pazarı olmak üzere bir çok pazarda işlemler gerçekleşmektedir.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası: Eski adı vadeli işlem ve opsiyon borsası olan kısa adı ile Viop’ta döviz, emtia, endeks ve pay piyasası, elektrik, metal, faiz olmak üzere bir çok piyasanın türev ürünleri işlem görmektedir. Vadeli borsa nedir? bu konuya’da yine yazımızın ilerleyen bölümlerinde ayrıca bir başlıkta değineceğiz.

Borsa İstanbul bünyesinde son olarak Kıymetli Madenler ve Taşlar Piyasası Pazarı bulunmaktadır.

Hisse Senedi Borsa Endeksleri

Borsa nedir? sorusu ile başladığımız yazımızın bu bölümünde şimdide hisse senedi endekslerine yani kısa adı ile Bist endekslerinin en önemli ve başlıcalarına değineceğiz.

Bist 30 Endeksi: Endeks kodu XU030 olan Bist 30 endeksi Borsada işlem gören hisse senetleri arasında en çok işlem hacmine sahip ve piyasa değeri en yüksek ilk 30 hisseyi kapsamaktadır.

Bist 50 Endeksi: Endeks kodu XU050’dir. Bist 50 endeksi, Bist 30 endeksini kapsamakta ve Bist 30’da olduğu gibi işlem hacmi ve piyasa değeri en yüksek ilk 50 şirketten oluşmaktadır.

Bist 100 Endeksi: Endeks kodu XU100’dür. Bist 50 ve Bist 30’u kapsamaktadır. Borsada işlem gören tüm hisse senetleri arasından yine işlem hacmi ve piyasa değeri kriterlerine göre seçim yapılarak oluşturulur.

Bist 100 endeksi aynı zamanda gösterge endeksidir. Haberlerde yada ekonomi programlarında duyduğumuz borsa rakamı aslında Bist 100 endeksidir.

Bist 10 Banka Endeksi: Ulusal pazarda işlem gören Banka hisseleri arasından, işlem hacmi ve piyasada değeri kriterine göre seçilen ilk 10 Banka hissesini içerir. Endeks kodu XBANK şeklindedir

Bist Sanayi Endeksi: Endeks kodu XUSIN olan endeks, Bist’teki tüm sanayi hisselerinin ortak performansını gösterir.

Bist Temettü 25 ve Bist Temettü Endeksi: Endeks kodu XTM25 ve XTMTU şeklindedir. Borsa İstanbul’da düzenli temettü ödemesi yapan tüm hisse senetlerinin ortak performansını gösterir.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (Viop) Nedir?

Viop, başka bir deyişle Vadeli Borsa nedir? Vadeli işlem ve opsiyon piyasası, Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet göstermektedir. Borsa Endeksleri, Hisse senetleri, dolar, altın ve daha bir çok yatırım aracına ait sözleşmelerin kaldıraçlı olarak işlem gördüğü piyasadır.

Viop, kaldıraç etkisi sayesinde düşük teminat oranları ile belirli vadelerle düzenlenen sözleşmelere işlem imkanı sunar.

Viop çift yönlü işlem imkanı sunar. Yani piyasa sadece yükselirken değil düşerkende kazanç sağlamanız mümkündür. Piyasanın yükseleceğine inanıyorsanız uzun pozisyona, düşeceğine inanıyorsanız kısa pozisyonuna geçerek karlı işlemler yapabilirsiniz.

Viop’un en önemli avantajı ithalatçı, ihracatçı ve tüm reel sektörü faiz, döviz, fiyat düzeyindeki dalgalanmalara karşı korumasıdır. Kaldıraçlı işlem imkanı sunduğu için tüm paranızla değil az miktarla risklerinizi hedge etme imkanı sağlamaktadır.

Hedge nedir? Hedging riskli maliyete karşı pozisyon açarak yatırımını korumaktır. Örneğin sizin 3 ay vadeli 100 bin dolar borcunuz var ve bu vadede doların yükseleceğini ön görmektesiniz. Bu durumda Vioptan düşük meblağ ile kaldıraç etkisi sayesinde uzun pozisyon açarak riskinizi ortadan kaldırabilirsiniz.

Ek olarak Viopta işlem gören hisse senedi ve endekslere dayalı sözleşmelerde yüzde 0 stopaj vergisi alınmaktadır. Bir diğer avantaj ise pozisyonda dahi olsanız paranıza takasbank tarafından faiz uygulanmaktadır.

Başlıca Dünya Borsaları ve Endeksleri

Borsa nedir? sorusuna yukarıda detayları ile cevap vermeye çalıştık. Şimdi ise başlıca büyük Dünya Borsa Endekslerini inceleyelim.

Dow Jones Endeksi: New York Menkul kıymetler borsasının en çok işlem gören 30 şirketinin hisse senetlerini bir araya getiren dow jones endeksi, dünyanın en büyük ve en popüler borsa endeksidir. Bünyesinde Micrasoft, JP Morgan, Citigroup, İBM, Mc donalds gibi dev firmaları barındırır.

S&P 500 Endeksi: ABD’de işlem gören en büyük 500 şirketin hisse senetleri ile oluşturulmuştur. Amerika’daki hisse senetlerinin yüzde 75’ini bünyesinde barındıran endekste, Amazon ve Facebook gibi popüler şirketler bulunmaktadır.

Bovespa Borsası: Brezilyanın resmi borsasıdır. Piyasa değeri olarak dünyanın en büyük borsalarının arasında gösterilen Bovespa Türkiye’ninde içinde bulunduğu Gelişmekte olan ülke borsalarından biridir.

Dax Endeksi: Frankfurt merkezli Dax endeksi, Almanya’daki en büyük 30 şirketi kapsamaktadır. Bünyesinde BMW, Deutsche Bank, Siemens ve Adidas gibi Alman markaları yer almaktadır.

Ftse 100 Endeksi: Londra merkezli İngiliz Borsa endeksidir. Endeks, İngiltere’nin en büyük 100 şirketini kapsar. Shell ve BP gibi devler bu endekste yer almaktadır.

İbex 35 Endeksi: Madrid merkezli İspanyol Borsası Borsa de Madrid’de işlem gören en likit 35 hissenin bir araya gelmesi ile oluşturulmuştur.

Nikkei 225 Endeksi: Tokyo Borsasındaki en fazla işlem gören 225 hissesi bu endekste yer almaktadır. Uzak doğu Borsaları içerisinde oldukça saygın yeri bulunan Nikkei Endeksi Panasonic, Brigestone ve Toyota gibi Japon markalarını barındırır.

Borsa nedir? Borsa endeksi nedir? Viop nedir? sorularını yanıtladığımız bu yazımızda umarım siz değerli okuyuculara yararlı olmuştur. Okuduğunuz için teşekkür ederiz.

  1. Ahmet diyor ki:

    Dünya hızla globalleşirken bizim insanımızın hala borsa nedir, borsa endeksi nedir bilmemesi gelecek için büyük risk oluşturuyor risk diyorum çünki bir ülkenin sermaye piyasaları yeterince derinleşmezse 2018 yılında olduğu gibi dolar tl bir anda patlar. Vatandaşın bilgisi borsa nedir nasıl oynanır yaklaşımından öteye geçmiyor maalesef hisse senedi nedir, hisse senedi nasıl alınır, bedelli sermaye artırımı nedir, bedelsiz sermaye artırımı nedir, opsiyon nedir, enflasyon nedir, favök hesaplama nasıl yapılır veya piyasa değeri defter değeri nedir gibi konulara hiç merakımız yok durum böyle olunca güzide borsamız manipülatör oyuncağına dönüyor.
    Bilmeyenler için bknz: manipülasyon nedir, manipülatör nedir, spekülasyon nedir

  2. Mevlüt diyor ki:

    Merhaba hisse senedi nedir sitesi editörü, yazılarınızı başarılı buluyor ve ilgi ile okuyorum. Temettü ve bedelsiz yatırımı yapmak isteyen bir yatırımcı adayıyım temettü nedir, temettü nasıl alınır ve bedelsiz sermaye artırımı nedir konularınızı okudum. Bu yazılarınız doğrultusunda bedelsiz sermaye artırımı hisseyi nasıl etkiler, temettü ne zaman hesaba geçer gibi konulara vakıfım. Bu doğrultuda bahsettiğim gibi temettü ve bedelsiz yatırımı amacı ile uzun vadeli yatırım yapılabilecek hisse senetleri üzerine kurulu bir yatırım kararı sizce ne düzeyde rasyoneldir. Teşekkür ederim.

    • Editör diyor ki:

      Mevlüt bey, Merhabalar ilginiz ve güzel yorumunuz için teşekkür ederiz. Bahsettiğiniz tarzda bir yatırım borsada uzun vadeli yatırım stratejileri arasında en çok tercih edilenidir. Fakat birikim düzeyinizi tam olarak bilmediğimiz için uzun vadeli hisse yatırımı yapmadan önce hisse senedi seçimini doğru yapabilmeniz amacıyla temel analiz teknikleri ile beraber hisse hareketlerini belirleyen başlıca unsurlarıda iyice bilmenizde fayda var. Bu hususta hem internet ortamında hemde bizim sitemizde piyasa değeri defter değeri nedir, favök nedir, fiyat gelir oranı nedir, halka arz nedir, halka arz ne kazandırır, halka arz avantajları, hedge nedir gibi konuları mutlaka incelemelisiniz devamında uzun vadeli hisse yatırımında dahi hedge etmek gereği doğabileceği için bu işlemin en önemli yapı taşı olan türev piyasaları içeren varant nedir, viop nedir ve opsiyon nedir gibi konularıda incelemeniz yararlı olacaktır.

  3. Vural diyor ki:

    Çok yararlı bir kaynak olmuş hisse senedi nedir editörü. Bizleri viop nedir, vadeli kontrat ve arbitraj nedir, opsiyon sözleşmesi ve opsiyon nedir, varant ne demek, hedge nedir gibi sermaye piyasası üzerine yazılarınız ile bilgilendirdiğiniz için çok müteşekkiriz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir