fbpx

Enflasyon Nedir? Etkileri Nelerdir? Tüm Detayları

Enflasyon nedir neden yükselir etkileri ve zararları nelerdir

Enflasyon Nedir? Etkileri Nelerdir? Enflasyonla Mücadele ve Enflasyona dair son zamanların en çok merak edilen tüm konuları bu yazımızda detayları ile inceleyeceğiz.

Enflasyon nedir? alışveriş yapmak için markete gittiniz ve bir çok ürünün fiyatında artış fark ettiniz. Daha sonra otomobilinize yakıt almak için akaryakıt istasyonuna gittiniz ve akaryakıt fiyatlarında da artış olduğunu gözlemlediniz. Son zamanlarda bunun gibi bir çok mal ve hizmetin fiyatında artış olduğunu gördünüz.

Örnekte bahsettiğimiz durum gibi mal ve hizmetlerdeki toplu fiyat artışına enflasyon denir. Enflasyon sürdürülebilir olduğunda yani Merkez Bankası söylemi ile fiyat istikrarı sağlandığında tüketici için sorun oluşturmaz.

Fiyat istikrarı, tüketicilerin harcama, tasarruf ve yeni yatırımlar yapma kararlarını etkilemeyecek düzeyde düşük enflasyon artışı anlamına gelmektedir.

Ülkemizde enflasyon oranları her ayın 3’ünde, hafta sonuna gelmesi durumunda ise müteakip günlerde Türkiye istatistik kurumu tarafından açıklanmaktadır. TÜİK verilerine dayanan enflasyon oranlarını Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası web sitesinden aylık olarak inceleyebilirsiniz.

Enflasyon nedir? neden yükselir? bu soruların cevabını vermek için öncelikle enflasyonun sebeplerini inceleyelim.

Enflasyonun Sebepleri Nelerdir?

Enflasyonun iki temel nedeni bulunmaktadır. Bunlar talep enflasyonu ve Maliyet enflasyonudur. Talep ve Maliyet yönlü enflasyon nedir? sırası ile inceleyelim.

Talep Enflasyonu: Tüketimin artması sonucu mal ve hizmet fiyatlarının genel düzeyinde yaşanan artıştır. Talep enflasyonunda sebep üretim sabitken tüketicinin mal ve hizmetlere olan ilgisinin artmasıdır.

Maliyet Enflasyonu: Üretimde kullanılan girdi maliyetlerinin artması sebebiyle yaşanan enflasyonist durumdur. Mal ve hizmetlere olan talep sabitken üretimde kullanılan girdi fiyatlarında çeşitli sebeplerden artış olması maliyet enflasyonunu doğurur.

Maliyet enflasyonu ile bazen talepte yaşanan artış sonrası üreticiler bu talebi karşılamak için yeni yatırımlar yaparlar. Yeni yatırımlar üreticiye yeni maliyetler getirir, bu maliyetleri tüketiciye yansıtılması ise yine maliyet enflasyonuna yol açar.

Yüksek Enflasyon Nedir? Etkileri Nelerdir?

Yüksek enflasyon, ilk başta bahsettiğimiz genel ekonomide fiyat istikrarının olmayışı yani tüketicilerin harcama, tasarruf ve yeni yatırımlar yapma kararlarını etkileyecek düzeyde enflasyonun var olması durumudur.

Yüksek enflasyon en çok sabit gelire sahip hane halkına zarar vermektedir. geliri sabit olan hane halkı yaşamını idam ettirmek için yaptığı harcamalara daha fazla ücret ödemek durumunda kalır. Buda orta sınıfın yoksullaşmasına neden olur.

Gelirinin alım gücü azalan ve temel gereksinimleri için daha fazla harcama yapması gereken hane halkı tasarruf yapamaz. Buda toplam tasarruflarda azalışa sebep olur.

Talep veya arz yönlü olsun her türlü enflasyonist baskı sonuç olarak maliyetleri etkilemekte ve yeni yatırımların önünü kesmektedir. Buda şirketlerin küçülmesine neden olur.

Enflasyon işsizliği beraberinde getirmektedir. Yükselen maliyetler sebebiyle şirketler küçülme yoluna gidebilecekleri gibi kısmen yada tamamen faaliyetlerini durdurmak zorunda kalabilirler. Bu durum işsizlik oranlarında artışa neden olur.

Talep yönlü enflasyonda ise enflasyonu düşürmek için harcamaların kısılması gerekir. Merkez bankaları bu durumda faiz artışına gider. Artan faiz ile girişimciler yeni yatırımlar yapmak yerine paralarını faizde değerlendirirler. Sonuç olarak yatırımlar azalır yine işsizlikte artışa ve ekonomik küçülmeye neden olur.

Enflasyon fiyat istikrarı sağlamadığı durumlarda ekonomiye ciddi tahribatlar vermektedir. Yoksullaşmaya ve Ekonomik küçülmeye sebep olmaktadır.

Ülkemizde Yaşanan Durum Nedir?

Enflasyon nedir? etkileri nelerdir bunlardan yukarıda kısaca bahsettik. Şimdi işin bizleri ilgilendiren boyutunu ele alacağız.

Fed (Amerikan Merkez Bankası) 2008 krizi sonrasında bozulan amerikan ekonomisini toparlamak için faizleri sıfıra yakın seviyeye çekti. Ayrıca niceliksel gevşemeye gidip, tahvil alım programı ile piyasaya çok düşük faizle ucuz ve bol miktarda dolar sürdü.

Bol ve ucuz dolar ile küresel yatırımcılar Türkiye’ninde içinde olduğu gelişmiş ekonomilere göre faiz oranları daha yüksek olan gelişmekte olan ülke piyasalarına giriş yaptı.

Bol likiditenin piyasalara girişi sonucu ülkemizde dolar kuru kısmi olarak düştü. Merkez Bankasınında küresel piyasalarla uyumlu olarak faizleri düşük tutması sonucu ülkemiz piyasalarında likidite bolluğu hepten artış gösterdi.

Maalesef bol likidite ile katma değer oranı yüksek üretimler yapmadık. Doların düşük olması sebebiyle ucuz ithalat yapıp yerli üretime ciddi derecede hasar verdik. Hatayı tamda bu noktada yaptık.

Gün geldi Fed Amerikan ekonomisinde toparlanma olduğunu gördü ve tahvil alım programını sonlandırdı. Bir süre sonrada faiz arttırımı yapmaya başladı.

Bu gelişen ülke piyasalarındaki doların ülkesine dönmesi anlamına geliyordu. Gelişen ülkelerden hızlı miktarda dolar çıkışı meydana geldi ve bir çok ülkeyi olumsuz etkiledi. Örneğin İran’da devalüasyonlar sonucu 1 dolar 110 bin riyalden yüksek seviyeleri gördü.

Ülkemizide ise dolar rekor seviyelere yükseldi. Doların yükselmesi ile birlikte bol likidite döneminde dışarıdan ucuz dolar ile ithal ettiğimiz tüm ürünlerin maliyetleri yükseldi.

Maliyetlerdeki artış hane halkının alım gücünü düşürdü. Alım gücü düşen hane halkı talebi azalttı. Hal böyle iken maliyetlerin başlıca artış sebebi olan dolardaki yükselişi dizginlemek için Merkez Bankası faiz artışına gitti.

Artan faiz zaten düşük olan talebi iyice dibe çekti. Son gelişmeler ışığında Ekonomi Bakanlığı “enflasyonla topyekun mücadele paketi” açıklayarak yükselen enflasyonun bir nebze olsun önüne geçmeyi amaçladı.

Enflasyonun ülkemizdeki durumunu özetlemeye çalıştık şimdi ise yüksek enflasyonun günümüzdeki en tipik örneği olan Venezuela’daki durumu ele alalım.

Günümüzdeki Hiperenflasyon Örneği: Venezuela

Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkesi olan Venezuela maalesef hiperenflasyonun günümüzdeki en canlı örneğidir.

Hiperenflasyon nedir? Hiperenflasyon, Enflasyonun yılda yüzde 200’ü aştığı durumdur. Hiperenflasyon döneminde para aşırı hızlı değer kaybeder.

Venezuela Güney Amerikanın 2013’e kadar en varlıklı ülkesi idi. Zengin petrol rezervleri ile dünyanın en büyük petrol üreticisi konumundaydı. Ülke tüm gelirini petrolden elde ettiği için başka hiç bir alana yatırım yapma gereği hissetmedi.

Fakat 2014 yılında petrol fiyatlarındaki ani düşüş Venezuelayı derinden etkiledi. Döviz geliri ani olarak düşen Venezuela ithalat yapmakta zorlanmaya başladı.

Talapteki keskin düşüşle Venezuela’nın şirketleri hızla batmaya başladı. Ekonomide domino etkisi birbirini izledi. Venezuela Hükumeti borçları ödemek ve ekonomiye biraz olsun nefes aldırmak için para basmaya başladı.

Bu karar ateşe benzin dökülmesi etkisi yarattı ve enflasyon patlama yaptı. Venezuela’da halkın yüzde 85’i temel gıda maddelerine ulaşamıyor. Suç oranları başkentte bile oldukça yüksek. işin asıl korkunç yanı ise her işlenen 5 suçtan biri güvenlik güçleri tarafından gerçekleştiriliyor.

Uluslar Arası Para Fonu İMF yıl sonuna kadar Venezuela’daki enflasyonu yüzde 1 Milyon olarak öngörmüştür.

Venezuela’daki durumu merak edenler için Türk youtuber Emre Durmuş’un kanalında yayınladığı Venezuela gezisini izleyebilirsiniz.

Enflasyon Döneminde Neye Yatırım Yapılır?

Enflasyon nedir tanımını yaparken mal ve hizmet fiyatları genel düzeyinde artış olduğunu söylemiştik.

Enflasyonun yüksek olduğu dönemler yatırımcılar açısından oldukça sıkıntılıdır. Kimi yatırımcılar faizi tercih ederek nispeten düşük risk ile parasının değerini korumayı amaçlar. Bir kısım yatırımcı ise dolardaki artışı öngörerek dolara yatırım yapar.

Belirli bir grup yatırımcı görüşüne göre ise enflasyon döneminde en çok değer kazanan şey mal olduğunu fikrinden yola çıkarak bu dönemde yine bir çeşit mal olan hisse senedinin değer kazanacağını düşünmektedir.

Hisse senetleri ile ilgili daha fazla bilgi edinmek için Hisse senedi nedir? başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu yazımızda Enflasyon nedir, etkileri nelerdir ve son dönemde ülkemizdeki enflasyon sürecine değindik. Enflasyonun sizi etkilemediği günler dileğiyle. Zaman ayırıp okuduğunuz için teşekkür ederiz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir